Leśne sady łączą przyrodę i historię

Seminarium odbyło się w Nadleśnictwie Antonin i zgromadziło naukowców, leśników oraz osoby zainteresowane ochroną przyrody i dziedzictwa kulturowego. Spotkanie było okazją do rozmowy o znaczeniu dawnych odmian drzew owocowych oraz o sposobach zachowania śladów dawnych sadów, które do dziś można odnaleźć w lasach i ich otoczeniu.

Leśne sady są często pozostałością po dawnych gospodarstwach, osadach i przydrożnych alejach. Choć wiele z nich zniknęło z krajobrazu, stare jabłonie, grusze czy śliwy wciąż przypominają o historii tych miejsc. Jednocześnie stanowią cenne siedliska dla wielu gatunków owadów, ptaków i innych organizmów, wzbogacając leśną bioróżnorodność.

Dziedzictwo zapisane w krajobrazie

Integralną częścią projektu był Ogólnopolski Konkurs Fotograficzny „Leśne sady – dziedzictwo, które trwa”. Wzięło w nim udział 67 uczestników, którzy nadesłali łącznie 246 fotografii dokumentujących stare drzewa owocowe, pozostałości dawnych sadów, aleje i pojedyncze drzewa zachowane w leśnym krajobrazie. Lista laureatów oraz wyróżnionych dostępna jest na stronie Ośrodka Kultury leśnej w Gołuchowie. Tam również dostępne są w galerii wszystkie nagrodzone fotografie.

Jury przyznało pierwszą nagrodę Piotrowi Lisowskiemu za fotografię „Ostatnia grusza”. Nagrodzone i wyróżnione prace pokazały, jak silnie przyroda splata się z historią dawnych mieszkańców i lokalnymi tradycjami.

Stare odmiany wciąż mają znaczenie

Ważną częścią seminarium były wykłady poświęcone ochronie dawnych odmian drzew owocowych oraz ich znaczeniu dla zachowania różnorodności biologicznej.

Uczestnicy wysłuchali wystąpień naukowców i praktyków zajmujących się ochroną zasobów genowych roślin oraz bioróżnorodnością. Rozmawiano między innymi o roli drzew owocowych w ekosystemach leśnych, możliwościach zachowania cennych odmian oraz znaczeniu zadrzewień śródpolnych dla przyrody i krajobrazu.

Przykłady działań prowadzonych przez Lasy Państwowe przedstawił Maciej Duda z Nadleśnictwa Antonin, prezentując rozwiązania związane z nasadzeniami drzew owocowych na terenach leśnych.

Projekt trwa nadal

„Leśne sady – dziedzictwo, które trwa” nie kończą się na seminarium i konkursie fotograficznym. Ważnym elementem projektu są działania prowadzone przez Nadleśnictwo Syców, związane z rozmnażaniem i szczepieniem dawnych odmian drzew owocowych.

Szczególną rolę odgrywa Arboretum Leśne im. prof. Stefana Białoboka w Stradomi Wierzchniej, gdzie prowadzone są prace służące zachowaniu starych odmian oraz produkcji sadzonek przeznaczonych do dalszej ochrony i upowszechniania.

Kolejnym etapem projektu będą warsztaty szczepienia drzewek owocowych planowane na styczeń 2027 roku. Ich uczestnicy będą mogli poznać tradycyjne metody rozmnażania drzew i zdobyć umiejętności pozwalające zachować cenne odmiany dla przyszłych pokoleń.

Ochrona dawnych drzew owocowych to nie tylko zachowanie cennych zasobów genowych. To również troska o krajobraz kulturowy, pamięć o dawnych mieszkańcach oraz przyrodnicze bogactwo miejsc, które często pozostają niezauważone. Projekt pokazuje, że skuteczna ochrona dziedzictwa może łączyć wiedzę naukową, działania praktyczne i zaangażowanie społeczne.