Waarom is er zoveel honger in de wereld?

Het klonk geweldig toen de VN het in 2015 noemde als een van de Sustainable Development Goals: in 2030 moet honger de wereld uit zijn. Helaas liggen we niet bepaald op schema om dat doel te halen. In 2025 leden er naar schatting 645 miljoen mensen aan honger. En dat terwijl er wereldwijd genoeg voedsel is. Hoe kan dat? Juriaan Lahr, directeur internationale hulp van het Rode Kruis, legt uit.

De basis: voedselproductie, distributie en inkomen

Het voedselprobleem is niet bepaald uit te leggen op een bierviltje. Er zijn veel verschillende oorzaken voor honger en ieder land heeft zijn eigen problemen. Over de oorzaken van honger kunnen we dus hele boeken volschrijven. Grofweg kunnen we zeggen dat de basis van de problemen ligt bij de voedselproductie, de distributie van voedsel en het inkomen.

Lahr: “De voedselproductie is op veel plekken niet opgewassen tegen extreem weer, zoals droogte of overstromingen, soms in combinatie met aantasting van ecosystemen. Veel van de weer-gerelateerde rampen zijn het gevolg van klimaatverandering. Als hierdoor de lokale oogsten mislukken en er geen eten uit andere regio’s komt, kan honger ontstaan.”

Daarnaast loopt de distributie van voedsel niet goed. “Het is niet zo dat er wereldwijd te weinig voedsel is, maar het voedsel bereikt mensen niet,” vertelt Lahr. “Dat kan bijvoorbeeld komen doordat de aanvoerketens zijn verstoord door een conflict of natuurramp. Mensen kunnen dan dus niet rekenen op voedsel uit andere gebieden.”

Tot slot kunnen veel mensen geen eten betalen. Denk aan mensen die al jaren in armoede leven, maar ook aan mensen die hun inkomen zijn kwijtgeraakt door een ramp.

Klimaatverandering is geen probleem van de toekomst: in veel landen zijn de weerpatronen al aan het veranderen.

Voedselproductie: natuurrampen vagen oogsten weg

In veel landen gaan oogsten verloren door klimaat-gerelateerde natuurrampen. “We denken soms dat klimaatverandering iets is van de toekomst, maar in veel landen zijn de problemen al begonnen,” vertelt Lahr. “De weerpatronen veranderen. Er zijn bijvoorbeeld lange periodes van droogte en daarna valt er ineens veel regen in korte tijd, die grotendeels wegspoelt. Daardoor vergaan de gewassen en wordt minder voedsel geproduceerd.”

Ook gemeenschappen die leven van veeteelt komen in de problemen door het veranderende klimaat. “Veel nomaden trekken met hun vee van plek naar plek. Maar de traditionele routes kloppen niet meer. Op veel plekken is ineens geen gras en water meer te vinden voor het vee. Daardoor verzwakken de dieren, waardoor ze minder melk geven en minder opleveren op de markt.”

Om honger tegen te gaan, is het belangrijk dat de landbouw wordt aangepast aan de nieuwe omstandigheden, vertelt Lahr. “De internationale gemeenschap investeert veel in het tegengaan van de CO2-uitstoot. Maar de verandering van het klimaat is al aan de gang. Daarom moeten we ook investeren in adaptie: het helpen van gemeenschappen om zich aan te passen aan de nieuwe weersomstandigheden.” Dit kan bijvoorbeeld door andere gewassen te kweken, nieuwe landbouwtechnieken toe te passen en gebruik te maken van goede weers- en seizoensverwachtingen. Je leest er hier meer over.

Ri Jong Gi is al dertig jaar boer in Vietnam en merkt dat het weerpatroon verandert.
Door de warmere winter wordt zijn gewas bijvoorbeeld makkelijker aangetast door insecten.

Distributie: door conflicten niet meer naar de markt

Een andere belangrijke oorzaak van honger zijn conflicten. “Op sommige plekken duren conflicten heel erg lang”, vertelt Lahr. Zo ook in Soedan, waar het aanhoudende conflict voor ontheemding en onveiligheid, maar ook voor veel honger zorgt.

Conflicten zorgen op verschillende manieren dat mensen niet aan eten kunnen komen. “Je ziet bijvoorbeeld dat het voor mensen niet veilig is om de deur uit te gaan om eten te kopen,” vertelt Lahr. “Maar dat geldt niet alleen voor gewone burgers. Ook boeren kunnen niet naar de markt komen om hun producten te verkopen.” Vaak maken gewapende groepen de aanvoerroutes van eten onveilig. Daarnaast kunnen zij de voedselproductie verstoren. “In sommige conflictgebieden zien we dat eten, zaden en spullen worden geroofd van de boeren. Het is voor hen dan niet mogelijk om veilig voedsel te verbouwen.”

Miljoenen mensen hebben hun huis moeten ontvluchten door het aanhoudende geweld in Soedan. Ook zorgt het conflict voor grote honger doordat veel industrieën stil zijn komen te liggen.

Inkomen: niets te eten door ongelijkheid of inflatie

In sommige gevallen is er eten beschikbaar maar betekent dat nog niet dat het toegankelijk is. Mensen kunnen nog steeds aan honger lijden door een gebrek aan geld. Dat kan bijvoorbeeld komen doordat er grote ongelijkheid waardoor een specifieke groep mensen het eten wel kan betalen, maar er ook een groep is die zo veel minder verdient dat datzelfde eten voor hen een luxe is. Ook kan het komen doordat extreme inflatie de prijzen zo heeft opgedreven dat voedsel voor veel mensen niet meer te betalen is.

Combinaties van rampen

Tot slot wordt veel honger veroorzaakt doordat mensen verschillende rampen over zich heen krijgen. Lahr: “Veel gemeenschappen kunnen een enkele ramp wel opvangen. Als er bijvoorbeeld voldoende tijd is om te herstellen van droogte, kun je nieuwe gewassen planten en kan het vee weer aansterken. Maar als dat te vaak achter elkaar gebeurt, begint het een probleem te worden. De voorraden raken op, de veestapel slinkt en gemeenschappen worden steeds zwakker. In veel landen waar we werken, zien we dat rampen elkaar opvolgen. Die opeenstapeling van rampen is een belangrijke oorzaak van honger.”

Help mee om honger tegen te gaan

Zo’n 645 miljoen mensen wereldwijd hebben te weinig te eten. We kunnen hen niet aan hun lot overlaten. Het Rode Kruis helpt met voedselpakketten, maaltijden, voedselkaarten en innovatieve en duurzame methodes om honger tegen te gaan. Help je ook mee?

https://www.rodekruis.nl/nieuwsbericht/waarom-is-er-zoveel-honger-in-de-wereld