Kosmiczny jubileusz
Kwartalnik „Kosmos”, założony we Lwowie w 1876 r. przez Polskie Towarzystwo Przyrodników im. Kopernika, obchodzi 150-lecie. Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu i Towarzystwo organizują 20 listopada 2026 r. jubileuszową sesję w Bibliotece Głównej UMK, połączoną z debatą ekspertów i wystawą oryginalnych numerów pisma od pierwszego wydania. Od 1 czerwca 2025 r. UMK ponownie jest oficjalnym współwydawcą „Kosmosu”; po wznowieniu współpracy wydano sześć zaległych i bieżących numerów.
Kwartalnik "Kosmos", jedno z najstarszych i najbardziej zasłużonych polskich czasopism naukowych, kończy 150 lat. Oficjalną sesję jubileuszową, połączoną z wystawą historyczną, organizują Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz Polskie Towarzystwo Przyrodników im. Kopernika.
Założony w 1876 r. we Lwowie przez Polskie Towarzystwo Przyrodników im. Kopernika, kwartalnik przez półtora wieku stanowił filar polskiego piśmiennictwa przyrodniczego. Więzi czasopisma z Toruniem mają wieloletnią tradycję. Nasza uczelnia była już oficjalnym współwydawcą "Kosmosu" w latach 2012–2020, a efektem tej współpracy są m.in. papierowe tomy archiwalne opublikowane nakładem Wydawnictwa Naukowego UMK. Po kilku latach przerwy, od 1 czerwca 2025 r. UMK ponownie został oficjalnym współwydawcą pisma.
Moment ponownego przejęcia periodyku stał się impulsem do gruntownych zmian organizacyjnych. W pełni przebudowano skład redakcji, na której czele stanęła prof. dr hab. Patrycja Golińska, kierownik Katedry Mikrobiologii na Wydziale Nauk Biologicznych i Weterynaryjnych UMK. Nowy zespół podjął się wyzwania natychmiastowego nadrobienia zaległości wydawniczych, wywołanych wcześniejszymi problemami finansowymi tytułu. Dzięki wsparciu rektora UMK, prof. dr. hab. Andrzeja Tretyna oraz wytężonej pracy redakcji udało się wydać zaległe oraz bieżące zeszyty (w sumie aż sześć numerów), które przywróciły pismu stabilną ciągłość wydawniczą na Akademickiej Platformie Czasopism UMK.
Wyjątkowe zeszyty jubileuszowe i debata ekspertów
Zwieńczeniem dotychczasowych sukcesów redakcyjnych będą dwa kolejne, specjalne zeszyty, które ukażą się w bezpośrednim związku z zaplanowanymi na 20 listopada 2026 r. obchodami. Artykuły przeglądowe zawarte w tych tomach zostały przygotowane przez wybitnych polskich i zagranicznych naukowców, którzy przyjęli zaproszenie organizatorów do współtworzenia tego historycznego wydarzenia.
Kluczowym elementem obchodów będzie wystawa prezentująca wybrane oryginalne, papierowe zeszyty "Kosmosu" od pierwszego numeru z 1876 r.
fot. Nadesłane
Uroczystość w Sali Audytoryjnej Biblioteki Głównej UMK będzie okazją do wysłuchania wykładów gości specjalnych: prof. dr. hab. Grzegorza Węgrzyna i prof. dr. hab. Jana Kopcewicza, osobistego spotkania z autorami artykułów, szerokiej dyskusji oraz wymiany myśli naukowej. Wydarzenie to stanie się również platformą do ważnej debaty o kondycji i przyszłości nauki w Polsce oraz o szczególnej roli, jaką kwartalnik "Kosmos" odgrywa i powinien odgrywać na wymagającym krajowym rynku wydawniczym, łącząc historyczną tradycję z nowoczesnymi standardami parametryzacji czasopism naukowych.
Kluczowym elementem obchodów będzie wystawa prezentująca wybrane oryginalne, papierowe zeszyty "Kosmosu" od pierwszego numeru z 1876 r. Te unikatowe, historyczne eksponaty z bogatych zbiorów PTPK zostaną udostępnione uczestnikom w przestrzeniach Biblioteki Głównej UMK. Ekspozycję będzie można podziwiać już na tydzień przed obchodami.
Udział w wydarzeniu jest bezpłatny. Ze względu na ograniczoną liczbę miejsc wymagana jest wcześniejsza rejestracja elektroniczna ([email protected])
Patronat honorowy nad obchodami objęli: Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego, Prezydent Miasta Torunia, Rektor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Dziekan Wydziału Nauk Biologicznych i Weterynaryjnych UMK oraz Dyrektor Instytutu Biologii UMK.
