13.11.2026 19:32

Uruchomienie LTCC i LTFBA

Polen Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. Autor nicht angegeben
23 listopada 2026 r. uruchomione zostanie produkcyjne długoterminowe wyznaczanie zdolności przesyłowych metodą flow-based w regionie Core, a regiony Core i Nordic wspólnie wdrożą skoordynowane wyznaczanie i alokację długoterminowych zdolności. Pierwszą aukcją będzie aukcja roczna na rok dostaw 2027, zaplanowana na 27 listopada; w grudniu odbędzie się aukcja miesięczna na styczeń 2027 r. Nowy mechanizm opiera się na wspólnych modelach sieci i jednej skoordynowanej aukcji dla każdego regionu i horyzontu, zwiększając przejrzystość oraz umożliwiając regionalną ocenę bezpiecznych wymian energii.
KI-Zusammenfassung

W listopadzie 2026 r. regiony Core i Nordic wspólnie przejdą na skoordynowane wyznaczanie długoterminowych zdolności przesyłowych i alokację opartą na przepływach (flow-based). Po raz pierwszy w ten sposób wyznaczone i alokowane zostaną długoterminowe zdolności na 2027 r.

23 listopada 2026 r. nastąpi uruchomienie produkcyjne (go-live) długoterminowego wyznaczania zdolności przesyłowych metodą flow-based w regionie Core (LTCC). Testy potwierdziły stabilność procesu.

Zdolności przesyłowe
Zdolności przesyłowe to wielość mocy, którą można przesłać między strefami cenowymi (zwykle jeden kraj do jedna strefa, ale np. Szwecja czy Dania są podzielone na kilka stref). Są one wyznaczane na poziomie, który nie zagraża bezpiecznej pracy sieci. Ponieważ sytuacja w połączonych systemach zmienia się cały czas, również zdolności przesyłowe w poszczególnych dobach różnią się. Część tych zdolności jest udostępniana rynkowi z wyprzedzeniem – na cały kolejny rok lub miesiąc – w aukcjach długoterminowych. Dotychczas w tym horyzoncie zdolności wyznaczano dla każdej granicy osobno jako jedną wartość w MW (metoda NTC). Metoda flow-based uwzględnia natomiast, że energia płynie przez sieć wieloma ścieżkami jednocześnie – zgodnie z prawami fizyki, a nie z zawartymi kontraktami – więc handel na jednej granicy wpływa na obciążenie linii także w innych krajach. Na rynku dnia następnego metoda ta funkcjonuje w regionie Core od 2022 r., a w regionie nordyckim od 2024 r. Teraz zostaje rozszerzona na horyzont długoterminowy (roczny i miesięczny).

Wdrożenie łączy dwa ściśle powiązane elementy długoterminowego procesu rynkowego.

Najpierw operatorzy systemów przesyłowych (OSP) oraz regionalne centra koordynacyjne (ang. Regional Coordination Centers, RCC) przeprowadzają proces skoordynowanego długoterminowego wyznaczania zdolności przesyłowych z wykorzystaniem wspólnych modeli sieci i zdefiniowanych scenariuszy. Są one zgodne z metodykami długoterminowego wyznaczania zdolności przesyłowych dla regionów Core i Nordic, przyjętymi na podstawie art. 10 rozporządzenia FCA. Obliczenia te określają domenę zdolności przesyłowych flow-based dla danego horyzontu długoterminowego.

Wdrożenie zharmonizowanej metodyki wyznaczania zdolności przesyłowych w regionie Core (Core CCR) usprawnia alokację zdolności przesyłowych w tym regionie i umożliwia przesyłanie większych ilości energii elektrycznej przez granice. Prowadzi to do obniżenia łącznych kosztów oraz lepszej współpracy między wszystkimi zaangażowanymi stronami. Uczestnicy rynku skorzystają również na większej przejrzystości danych dotyczących zdolności przesyłowych.

Następnie otrzymane domeny zdolności przesyłowych są przekazywane do procesu długoterminowej alokacji, w ramach którego przeprowadzana jest jedna skoordynowana aukcja dla każdego regionu i horyzontu czasowego. Wykorzystuje ona wartości wyznaczone w ramach mechanizmu flow-based do przydzielania długoterminowych praw przesyłowych na wszystkich odpowiednich granicach danego regionu. Pierwszą aukcją w nowych warunkach będzie aukcja roczna na rok dostaw 2027, której start zaplanowany jest na 27 listopada 2026 r. W grudniu odbędzie się alokacja miesięczna na styczeń 2027 r.

Domena flow-based
Zbiór wszystkich kombinacji wymian handlowych między obszarami rynkowymi, które są bezpieczne dla sieci – czyli nie powodują przeciążenia kluczowych linii i transformatorów. Aukcja może przydzielić prawa przesyłowe w najbardziej optymalnej kombinacji mieszczącej się w tej domenie.

W metodzie NTC każdy OSP musi przyjmować pewne założenia dotyczące możliwych przepływów w sieci, co zwykle prowadzi do udostępniania mniejszych zdolności. Metoda flow-based umożliwia ocenę bezpieczeństwa w sposób skoordynowany dla całego regionu, a nie osobnych granic. Dzięki temu zdolności można przydzielić tam, gdzie przynoszą one największą wartość rynkową.

Uruchomienie długoterminowej alokacji opartej na przepływach (LTFBA) stanowi ważny kamień milowy w dalszej integracji europejskich rynków energii elektrycznej. Łączy ono skoordynowane długoterminowe wyznaczanie i alokację zdolności przesyłowych oraz zwiększa spójność informacji o zdolnościach przesyłowych w horyzontach rocznym i miesięcznym. Pomyślne wdrożenie w obu regionach – Core i Nordic – jest efektem ścisłej współpracy OSP, RCC, JAO, organów regulacyjnych i uczestników rynku.

Długoterminowe prawa przesyłowe
Długoterminowe prawa przesyłowe, kupowane w aukcjach prowadzonych przez JAO, pozwalają uczestnikom rynku z wyprzedzeniem zabezpieczyć się przed ryzykiem różnicy cen energii między dwoma obszarami rynkowymi (lub zarezerwować możliwość przesyłu). W regionie Core aukcje te odbywały się dotychczas oddzielnie dla każdej granicy. Teraz dla każdego regionu i horyzontu (rok, miesiąc) organizowana jest jedna wspólna aukcja, obejmująca wszystkie jego granice. Alokacja nadal odbywa się jednak osobno w każdym regionie – Core i Nordic prowadzą własne aukcje; wspólne są termin wdrożenia i podejście metodyczne.

Informacje o długoterminowej alokacji opartej na przepływach (LTFBA)

Projekt Long-Term Flow-Based Allocation wprowadza nowy mechanizm długoterminowej alokacji flow-based (LT FB), zgodny ze szczegółowymi wymaganiami opracowanymi dzięki wspólnym wysiłkom oddelegowanych przedstawicieli wszystkich OSP, ENTSO-E i JAO. Odpowiednie zmiany dla regionów wyznaczania zdolności przesyłowych Core i Nordic zostały wdrożone w ścisłym uzgodnieniu z uczestnikami rynku i ACER, czego zwieńczeniem jest operacyjne uruchomienie aukcji rocznej na okres rynkowy 2027, a wkrótce potem – aukcji miesięcznej na styczeń 2027 r.

Wdrożenie jest zgodne z europejskimi ramami regulacyjnymi dotyczącymi alokacji zdolności przesyłowych na rynku terminowym (Forward Capacity Allocation) i opiera się na metodykach długoterminowego wyznaczania zdolności przesyłowych metodą flow-based opracowanych dla obu regionów.

Informacje o projekcie długoterminowego wyznaczania zdolności przesyłowych w regionie Core

Projekt Core Long-Term Capacity Calculation (Core LTCC) wspiera opracowanie i wdrożenie długoterminowego wyznaczania zdolności przesyłowych metodą flow-based w całym regionie wyznaczania zdolności przesyłowych Core (Core CCR), w ramach rozporządzenia w sprawie alokacji zdolności przesyłowych na rynku terminowym (FCA). Region Core CCR obejmuje granice między obszarami rynkowymi następujących państw członkowskich UE: Austrii, Belgii, Chorwacji, Czech, Francji, Niemiec, Węgier, Luksemburga, Holandii, Polski, Rumunii, Słowacji i Słowenii.

Obszar rynkowy
Obszar rynkowy (ang. bidding zone) to obszar, w którym energią handluje się po jednej cenie, bez uwzględniania ograniczeń sieciowych wewnątrz niego. Zwykle pokrywa się z terytorium państwa, choć np. Niemcy i Luksemburg tworzą wspólny obszar. Polska stanowi jeden obszar rynkowy. Połączenia z Litwą i Szwecją należą do innych regionów wyznaczania zdolności przesyłowych (odpowiednio Baltic i Hansa), więc ta zmiana ich nie dotyczy.

Kanały komunikacji

Uczestników rynku, którzy chcieliby bliżej śledzić rozwój projektu, zapraszamy do dołączenia do Grupy Konsultacyjnej Core (Core Consultative Group, CCG) poprzez zapisanie się na listę dystrybucyjną. Uczestnicy Grupy Konsultacyjnej Core będą otrzymywać regularne informacje oraz zaproszenia na telekonferencje i spotkania.

Pytania dotyczące procesu Core prosimy kierować za pośrednictwem platformy pytań i odpowiedzi Core (Core Q&A Platform): https://coreforum.fb.unicornapps.online/

Słowniczek pojęć i skrótów:

OSP (operator systemu przesyłowego, ang. TSO – Transmission System Operator) – przedsiębiorstwo odpowiedzialne za sieć najwyższych napięć i bezpieczną pracę systemu elektroenergetycznego w danym kraju; w Polsce jest to PSE S.A.

RCC (Regional Coordination Centre – regionalne centrum koordynacyjne) – podmiot wspierający OSP w zadaniach o charakterze regionalnym, m.in. we wspólnym wyznaczaniu zdolności przesyłowych i analizach bezpieczeństwa sieci.

CCR (Capacity Calculation Region – region wyznaczania zdolności przesyłowych) – grupa granic między obszarami rynkowymi, dla których OSP wspólnie, według jednej metodyki, wyznaczają zdolności przesyłowe.

Core – region wyznaczania zdolności przesyłowych obejmujący 13 państw Europy Zachodniej, Środkowej i Południowo-Wschodniej, w tym Polskę.

Nordic (region nordycki) – region wyznaczania zdolności przesyłowych obejmujący granice między obszarami rynkowymi krajów nordyckich.

Obszar rynkowy (ang. bidding zone) – obszar, w którym obowiązuje jedna cena hurtowa energii elektrycznej i w którym nie uwzględnia się w handlu ograniczeń sieciowych.

Zdolność przesyłowa – wielość mocy, jaką można bezpiecznie przesłać między obszarami rynkowymi i udostępnić do handlu.

Metoda NTC (Net Transfer Capacity) – metoda wyznaczania zdolności przesyłowych, w której dla każdej granicy i kierunku wyznacza się osobno jedną maksymalną wartość wymiany w MW.

Metoda flow-based (oparta na przepływach) – metoda, która uwzględnia fizyczne rozpływy mocy w sieci i ograniczenia jej kluczowych elementów, wyznaczając dopuszczalne kombinacje wymian dla regionu, a nie poszczególnych granic.

Domena flow-based – zbiór wszystkich kombinacji pozycji handlowych obszarów rynkowych, które są bezpieczne dla sieci; w tych granicach można przydzielić prawa przesyłowe w wyniku aukcji.

LTCC (Long-Term Capacity Calculation) – długoterminowe (roczne i miesięczne) wyznaczanie zdolności przesyłowych.

LTFBA (Long-Term Flow-Based Allocation) – długoterminowa alokacja zdolności przesyłowych oparta na przepływach – przydzielanie praw przesyłowych w aukcjach na podstawie domeny flow-based.

Długoterminowe prawa przesyłowe (LTTR) – nabywane w aukcjach prawa związane z transgraniczną zdolnością przesyłową: fizyczne (PTR – prawo do przesłania energii) lub finansowe (FTR – prawo do otrzymania różnicy cen między obszarami rynkowymi); służą głównie zabezpieczeniu przed ryzykiem cenowym.

Horyzont roczny / miesięczny (ang. year-ahead / month-ahead) – okresy, z jakim wyprzedzeniem i na jaki czas przydziela się zdolności – na cały kolejny rok lub kolejny miesiąc.

FCA (Forward Capacity Allocation) – rozporządzenie Komisji (UE) 2016/1719 ustanawiające wytyczne dotyczące alokacji zdolności przesyłowych na rynku terminowym; jego art. 10 dotyczy metodyki wyznaczania zdolności przesyłowych.

JAO (Joint Allocation Office) – wspólne biuro aukcyjne europejskich OSP z siedzibą w Luksemburgu, prowadzące aukcje długoterminowych praw przesyłowych.

ENTSO-E – Europejska Sieć Operatorów Systemów Przesyłowych Energii Elektrycznej – stowarzyszenie zrzeszające europejskich OSP.

ACER – Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki; krajowym regulatorem w Polsce jest Prezes URE.

Uczestnicy rynku – podmioty handlujące energią elektryczną, np. wytwórcy, spółki obrotu i odbiorcy przemysłowi.

[MO1]Po drugie?

[JP2]Zamienić „po pierwsze” na „wpierw/najpierw”



https://www.pse.pl/biuro-prasowe/aktualnosci/-/asset_publisher/fwWgbbtxcZUt/content/uruchomienie-ltcc-i-ltfba?safeargs=696e686572697452656469726563743d66616c73652672656469726563743d68747470732533412532462532467777772e7073652e706c253246626975726f2d707261736f7765253246616b7475616c6e6f736369253346705f705f69642533443130315f494e5354414e43455f6677576762627478635a5574253236705f705f6c6966656379636c6525334430253236705f705f73746174652533446e6f726d616c253236705f705f6d6f646525334476696577253236705f705f636f6c5f6964253344636f6c756d6e2d32253236705f705f636f6c5f636f756e7425334431
Autor
Unternehmen / Organisation
Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A.
Herunterladen
Teilen