Od węgla do wodoru. W Rybniku rozmawiali o przyszłości energetyki i regionu
Energetyka, transformacja regionu, wodór, nowe technologie, bezpieczeństwo, a po raz pierwszy także technologie obronne i podwójnego zastosowania - to tematy, które znalazły się w centrum X Jubileuszowej Międzynarodowej Konferencji Naukowo-Technicznej „Energia, środowisko, eksploatacja kopalin - zarządzanie i zrównoważony rozwój”. Trzydniowe wydarzenie odbyło się w dniach od 14 do 16 września 2026 roku w Filii Politechniki Śląskiej w Rybniku. Organizatorem konferencji było Stowarzyszenie Wychowanków Politechniki Śląskiej Oddział CKI Rybnik oraz Dyrekcja Filii Politechniki Śląskiej w Rybniku.
Jubileuszowa konferencja była okazją do spotkania przedstawicieli nauki, przemysłu, energetyki i górnictwa oraz do rozmów o zmianach, przed którymi stoi region. Choć wydarzenie od początku związane było z tematyką górniczą i energetyczną, jego program z każdą edycją staje się szerszy. W tym roku po raz pierwszy pojawiły się zagadnienia technologii obronnych i podwójnego zastosowania.
Podczas inauguracji wydarzenia Prorektor ds. Infrastruktury i Inwestycji Politechniki Śląskiej, prof. Zbigniew Paszenda, zwracał uwagę na interdyscyplinarny charakter wydarzenia.
- Tematyka tej konferencji obejmuje wiele różnych zagadnień. Wraz z kolejnymi edycjami do programu dołączane są nowe tematy. Jednym z nich są w tym roku, technologie wojskowe i technologie podwójnego zastosowania, określane jako dual-use - mówił prof. Paszenda.
Rektor mówił również o wyzwaniach stojących przed polską energetyką. Wskazywał na rozwój odnawialnych źródeł energii, ale także na obecną rolę węgla w krajowym miksie energetycznym. Zwracał uwagę, że sytuacja geopolityczna utrudnia długoterminowe przewidywanie zmian na rynku energii.
- W obecnej sytuacji trudno dziś powiedzieć, co wydarzy się za pięć czy dziesięć lat. Coraz częściej musimy patrzeć nie na odległą przyszłość, ale na to, co przyniosą najbliższe miesiące czy rok, bo sytuacja staje się coraz bardziej niestabilna - mówił.
Jak podkreślił, Politechnika Śląska rozwija projekty związane z przyszłymi technologiami energetycznymi. W Rybniku zlokalizowane będzie Centrum Odnawialnych Źródeł Energii i Technologii Wodorowych. Uczelnia, jak wyjaśniał prof. Paszenda, przygotowuje również nowe kierunki kształcenia odpowiadające na rosnące zapotrzebowanie na specjalistów w obszarze nowych technologii.
O znaczeniu rybnickiego ośrodka oraz prowadzonych w nim pracach badawczo-rozwojowych mówił Dyrektor Filii Politechniki Śląskiej w Rybniku dr hab. Zygmunt Łukaszczyk, prof. PŚ.
- Spotykamy się dziś w miejscu, które jest symbolem zmiany - w Centrum Odnawialnych Źródeł Energii i Technologii Wodorowych Politechniki Śląskiej w Rybniku. To pierwszy element dużego projektu, którego celem jest budowanie przyszłości energetycznej naszego regionu i rozwój Rybnickiego Okręgu Wodorowego - mówił prof. Łukaszczyk
Rosnące znaczenie bezpieczeństwa energetycznego, niestabilność rynków surowców oraz dynamicznie zmieniająca się sytuacja geopolityczna sprawiają, że transformacja energetyczna nabiera dziś nowego wymiaru. Jak podkreśla Dyrektor Łukaszczyk, potrzebne są rozwiązania, które pozwolą połączyć bezpieczeństwo, niezależność energetyczną i rozwój nowoczesnych technologii.
- Wojna w Ukrainie, obudziła nas wszystkich, nie tylko w Europie, ale i na świecie, z letargu. Z kolei napięcia na Bliskim Wschodzie pokazują, że każdy najmniejszy konflikt rodzi dla nas duże zagrożenie, ale również i ogromne wyzwanie. Potrzeba nam racjonalnych rozwiązań, skończyła się dywidenda pokoju – mówił.
Europa, nie dysponując znaczącymi zasobami surowców energetycznych, musi poszukiwać nowych rozwiązań i nowych wyzwań.
- Dlatego chcemy odpowiedzieć na pytania: czy nasz system energetyczny jest bezpieczny i co na niego wpływa? Jak magazynować energię i w czym? Jak sprawić, aby energia była ciągła, elastyczna, tania i zielona? Potrzebujemy dziś nie tylko dyskusji, ale przede wszystkim racjonalnych rozwiązań i współpracy. Tegoroczna konferencja ma pozwolić nam poruszyć te tematy i dać odpowiedź na niektóre z najważniejszych stojących przed nami zagadnień – mówił prof. Łuszczyk
O bezpieczeństwie transformacji energetycznej mówił również Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Energii Marian Zmarzły. Wskazywał na zmieniającą się sytuację geopolityczną i konieczność uwzględniania jej wpływu na bezpieczeństwo energetyczne.
- Jaka ta transformacja powinna być? Przede wszystkim bezpieczna, szczególnie dla społeczeństwa - podkreślał.
Jak zaznaczał, kierunek transformacji jest już określony, jednak nowe źródła energii muszą osiągnąć odpowiedni poziom stabilności, zanim będą mogły zastąpić obecne źródła.
Minister Zmarzły zwracał również uwagę na społeczne znaczenie przemian na Śląsku. Wskazywał, że górnictwo oraz firmy współpracujące z branżą pozostają ważnym źródłem zatrudnienia.
- Jeśli chcemy przejść transformację bardzo bezpiecznie, to musimy patrzeć, żeby następne pokolenia chciały zostać na Śląsku, żeby miały tu pracę i chciały tworzyć coś nowego dla Śląska - zaznaczył.
O przyszłości energetycznej mówił również Sekretarz Stanu w Ministerstwie Energii, Piotr Masłowski. Pochodzący z Rybnika minister podkreślał znaczenie rozwijania w mieście technologii wodorowych.
- Węgiel z nami będzie jeszcze przez najbliższych kilka, kilkanaście lat. Jako rezerwa strategiczna będzie istotny dla przyszłości Polski, ale powinniśmy myśleć o nowym świecie, o nowych rozwiązaniach. Dlatego bardzo się cieszę, że Rybnik jest takim miejscem, gdzie rozmawia się o technologiach związanych z wodorem - mówił.
Jednym z organizatorów konferencji był prof. Henryk Badura, emerytowany pracownik Politechniki Śląskiej. Jak zaznaczał, choć wydarzenie nadal bywa postrzegane jako konferencja górnicza, to jego tematyka jest znacznie szersza.
- Tematy typowo górnicze stanowią około 30 proc. konferencji. Pozostała część dotyczy innych obszarów przemysłu, a wśród nowych tematów znalazła się również obronność - podkreślił prof. Badura.
Na szeroki zakres wydarzenia zwraca uwagę również Stefan Czerwiński, prezes Stowarzyszenia Wychowanków Politechniki Śląskiej, oddział CKI Rybnik. Jak wskazuje, jednym z podstawowych celów konferencji jest integracja środowiska naukowego z przemysłem energetyczno-górniczym.
- Konferencja ma być również miejscem wymiany doświadczeń i nawiązywania współpracy - mówił Stefan Czerwiński.
Międzynarodowy charakter wydarzenia podkreślała obecność gości zagranicznych, którzy przyjechali m.in. ze Stanów Zjednoczonych, Ukrainy, Słowacji i Egiptu. Ich udział stworzył dodatkową przestrzeń do wymiany doświadczeń, prezentacji różnych perspektyw oraz nawiązywania kontaktów pomiędzy przedstawicielami nauki i przemysłu.
W konferencji uczestniczyli także przedstawiciele firm. Jarosław Dobrowolski z Orlen Termika Silesia w Jastrzębiu-Zdroju podkreślał, że firma zdecydowała się na udział ze względu na tematykę istotną dla regionu.
- To tematy ważne dla naszego regionu i ROW, czyli energetyka, ochrona środowiska i nowe technologie. Dla przedsiębiorstwa ważny jest również kontakt ze środowiskiem naukowym - mówił.
Jubileuszowej konferencji towarzyszyła również uroczystość nadania Auli w Filii Politechniki Śląskiej w Rybniku imienia doc. dr. inż. Szczepana Wyry. W wydarzeniu uczestniczyli członkowie rodziny oraz współpracownicy docenta, którzy wspominali jego związki z rybnickim ośrodkiem Politechniki Śląskiej. Nadanie imienia auli było jednym z ważnych i symbolicznych momentów konferencji, stanowiąc okazję do przypomnienia postaci, która na trwałe zapisała się w historii rybnickiego ośrodka akademickiego.
Konferencja była również okazją do uhonorowania dwóch zasłużonych dla rybnickiego ośrodka Politechniki Śląskiej profesorów. W ramach obchodów jubileuszowych świętowano 75. rocznicę urodzin Profesor emeritus Barbary Luks oraz Profesora emeritusa Henryka Badury. Jubileusz stał się szczególnym momentem, by wyrazić wdzięczność za ich wieloletnią pracę, zaangażowanie w rozwój ośrodka oraz wkład w życie akademickie Rybnika.
W ramach konferencji odbyły się również wyjazdy studyjne uczestników do zakładów energetyczno-górniczych, przedsiębiorstw związanych z branżą górniczą, kopalń oraz miejsc zagospodarowania terenów pogórniczych w środowisku naturalnym.
X Jubileuszowa Międzynarodowa Konferencja Naukowo-Techniczna pokazała jak szeroko dziś należy patrzeć na przyszłość Rybnika i całego regionu. Górnictwo, będące fundamentem przemysłowej tożsamości tej części województwa śląskiego, wciąż zajmuje ważne miejsce w programie wydarzenia. Coraz więcej uwagi poświęca się jednak również nowym źródłom energii, technologiom wodorowym, zagospodarowaniu metanu, odnawialnym źródłom energii, technologiom obronnym oraz współpracy środowiska naukowego z przemysłem.
Jubileuszowa edycja pokazała, że doświadczenie i dorobek regionu mogą stanowić punkt wyjścia do poszukiwania nowych kierunków jego rozwoju.
Zdjęcia Maciej Mutwil. Politechnika Śląska | X Jubileuszowa Międzynarodowa Konferencja naukowo-techniczna
