Tajemnice średniowiecznych miast
W ramach Roku Popularyzacji Nauki UMK organizuje wykłady o historii i średniowiecznej zabudowie miast regionu. 25 listopada w Collegium Maximum w Toruniu Maciej Prarat przedstawi wyniki badań architektonicznych toruńskich zabytków, a Wojciech Chudziak omówi archeologiczne odkrycia dotyczące początków Torunia i Chełmna. Dzień wcześniej, 24 listopada, Radosław Biskup i Piotr Podlewski opowiedzą w Instytucie Archeologii UMK o historii przestrzeni Sztumu i jego granicach, wykorzystując zachowane dokumenty. Spotkania są otwarte i transmitowane na kanale YouTube UMK TV.
Średniowieczny Toruń wciąż skrywa tajemnice, których nie zdradzają nawet najbardziej rozpoznawalne zabytki. Co można wyczytać z dawnych murów, drewnianych stropów i konstrukcji dachowych? Jak archeologia pozwala odtworzyć początki Torunia i Chełmna? Spotkania odbywają się w ramach Roku Popularyzacji Nauki, który przybliża mieszkańcom świat badań i naukowych odkryć.
Środowe popołudnie z nauką rozpocznie wykład dr. hab. Macieja Prarata, prof. UMK z Wydziału Sztuk Pięknych, który opowie o średniowiecznym budownictwie Torunia w świetle badań architektonicznych z ostatnich lat. Będzie o czym słuchać, ponieważ gród Kopernika wyróżnia się jedną z najlepiej zachowanych w Polsce średniowiecznych struktur zabudowy miejskiej: od piwnic, przez wyższe kondygnacje budynków, aż po konstrukcje dachowe. Miejskie zabudowy wciąż kryją w sobie wiele tajemnic, dlatego naukowcy przyglądają się im z bliska, by zobaczyć, jak dzięki uważnemu badaniu dawnych murów, drewnianych konstrukcji i śladów kolejnych przebudów można odtworzyć wygląd miasta sprzed kilkuset lat oraz lepiej zrozumieć, jak rozwijała się jego architektura.
Podczas wykładu zaprezentowane zostaną wyniki najnowszych badań architektonicznych, które pozwoliły odkryć nieznane dotąd szczegóły dotyczące historii wybranych toruńskich zabytków. Uczestnicy usłyszą o Baszcie Koci Łeb, zespole kamienic przy ul. Piekary 1-3 oraz o zespole XIV-wiecznych więźb dachowych kamienic toruńskiej starówki. Prof. Prarat pokaże, że zabytkowe kamienice to znacznie więcej niż piękne fasady: ich wnętrza kryją wiele historii, które dzięki współczesnym badaniom pozwalają spojrzeć na średniowieczny Toruń z zupełnie nowej perspektywy.
- 25 listopada, godz. 17:00: dr hab. Maciej Prarat, prof. UMK (Wydział Sztuk Pięknych UMK), wykład "Średniowieczne budownictwo Torunia w świetle badań architektonicznych z ostatnich lat". Spotkanie odbędzie się w Collegium Maximum (Plac Rapackiego 1).
Archeologiczny punkt widzenia na początki Torunia i Chełmna przedstawi prof. dr hab. Wojciech Chudziak z Wydziału Nauk Historycznych. Wspólnie z uczestnikami spotkania przeniesie się do roku 1233, kiedy podpisano przywilej chełmiński, czyli dokument, który stał się podstawą systemu prawnego tych dwóch miast. Od początku nowe ośrodki rozwijały się jednak różnie, co wynikało z odmiennych warunków osadniczych, kulturowych i gospodarczych. Oba miały także punkty wspólne: położone były wzdłuż lądowych i wodnych szlaków handlowych dalekiego zasięgu, należały też do sieci ośrodków, które później weszły w skład Hanzy. Czego z perspektywy współczesnych badań archeologicznych możemy dowiedzieć się o początkach Torunia i Chełmna?
- 25 listopada, godz. 18:00: prof. dr hab. Wojciech Chudziak (Wydział Nauk Historycznych UMK), wykład "Archeologia o początkach Torunia i Chełmna". Spotkanie odbędzie się w Collegium Maximum (Plac Rapackiego 1).
Ciekawych historii regionu północnej Polski Instytut Archeologii UMK zaprasza także dzień wcześniej na wykład pt. "Sztum 1416-2026 - odtwarzanie przestrzeni miasta i granic jego patrymonium". Dr hab. Radosław Biskup, prof. UMK z Wydziału Nauk Historycznych i mgr Piotr Podlewski ze Szkoły Podstawowej nr 2 w Sztumie opowiedzą o tym, jak dawniej wyglądało to miasto, gdzie przebiegały jego granice oraz czego możemy dowiedzieć się dziś o jego przeszłości dzięki zachowanym dokumentom historycznym.
Spotkanie jest częścią wspólnych działań Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz Miasta i Gminy Sztum związanych z 610. rocznicą nadania Sztumowi praw miejskich. To wyjątkowa okazja, by lepiej poznać historię miasta i odkryć, jak wiele ciekawych informacji kryją dawne dokumenty. Efektem współpracy naukowców i lokalnych instytucji są m.in. książka Miasto Sztum i jego przywilej lokacyjny z 1416 roku oraz wystawa, na której można zobaczyć oryginalny dokument nadający miastu prawa miejskie.
- 24 listopada, godz. 15:00: dr hab. Radosław Biskup, prof. UMK (Wydział Nauk Historycznych UMK) i mgr Piotr Podlewski (Szkoła Podstawowa nr 2 w Sztumie), wykład "Sztum 1416-2026 - odtwarzanie przestrzeni miasta i granic jego patrymonium". Spotkanie odbędzie się w Instytucie Archeologii UMK (ul. Szosa Bydgoska 44/48, sala im. R. Jakimowicza).
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego ogłosiło rok 2026 Rokiem Popularyzacji Nauki. Inicjatywa ma na celu budowanie bliższych relacji między światem nauki a społeczeństwem, co wiąże się z podkreślaniem roli zdobywania rzetelnej wiedzy opartej na sprawdzonych informacjach oraz prowadzenia otwartego dialogu. W obchody tego roku aktywnie włącza się Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, który przygotowuje cykl otwartych spotkań, wykładów i wydarzeń popularyzujących naukę skierowanych do mieszkańców miasta i regionu. To okazja do rozmów o dynamicznie zmieniającym się współczesnym świecie oraz o odkryciach i przemianach z perspektywy różnych dziedzin nauki.
Więcej informacji na temat wydarzeń odbywających się w ramach Roku Popularyzacji Nauki na UMK można znaleźć na stronie. Spotkania są transmitowane na kanale YouTube UMK TV.
https://portal.umk.pl/pl/article/tajemnice-sredniowiecznych-miast