Van handwerk naar hightech met de VTGM-robot

Trots. Dat gevoel overheerst binnen de Klinische Farmacie (KF) als het over de VTGM-robot (Voor Toediening Gereed Maken) gaat. Vanaf medio 2027 bereidt deze robot cytostatica en immunotherapieën in spuiten en infuuszakken. Dit start met 20 en bouwt uiteindelijk op naar 70 kuren per dag. Een belangrijke moderniseringsstap die bijdraagt aan ruimte voor de zorg.

Apothekersassistent Finny Visser is al vanaf dag één betrokken bij dit project, dat in 2021 startte. 'We hebben verschillende robots bekeken, zowel in Nederland als in het buitenland’, vertelt ze. ‘Uiteindelijk hebben we gekozen voor de robot die het beste aansluit bij de bereidingen die we hier maken en bij wat we in de toekomst nodig hebben.’

Slimmer bereiden

Een belangrijke reden voor de komst van de VTGM-robot is de toenemende werkdruk. Farmakundige en projectleider Johanneke Schaap: ‘De robot helpt om die omlaag te brengen. Je kunt bepaalde kuren een of twee dagen van tevoren gaan maken. Dat gebeurt nu handmatig, maar onze ziekenhuisapothekers gaan bekijken welke kuren de robot al eerder kan bereiden. Daardoor kunnen we het werk beter spreiden en gestructureerder plannen.’ ‘Dit haalt de piekbelasting weg', vult Finny aan.

De robot neemt verder een deel van het handwerk weg. Daardoor hoeven medewerkers minder vaak dezelfde bewegingen met schouders, nek en polsen te maken, wat de kans op overbelasting verkleint.

Stap vooruit in kwaliteit en veiligheid

Ook verspilling van geneesmiddelen en materialen gaat dankzij de robot omlaag. Dat komt door de nauwkeurigheid van de robot en doordat deze in een zeer schone omgeving werkt. ‘Zitten er nog wat geneesmiddelen in een flacon, dan kunnen we de bovenkant sealen en de geneesmiddelen opnieuw gebruiken. Dat doen we nu ook al, maar met de robot kunnen we hierin een stap verder gaan.’

De robot draagt bovendien bij aan de kwaliteit en veiligheid van het bereidingsproces. Waar nu nog wordt gewerkt volgens het vierogenprincipe, controleert de robot bereidingen onder meer met weegtechniek, camera's en flaconherkenning. En stel dat je per ongeluk een verkeerde spuit in de robot zet, dan verschijnt er een rood vlak op het scherm. ‘Het proces wordt dus nog nauwkeuriger’, zegt Johanneke. ‘De robot kan zelfs automatisch corrigeren zodat het gewicht van een spuit of infuuszak precies klopt.'

Mens en robot samen

Uiteindelijk moet de robot 60 tot 70 procent van de bereidingen uitvoeren. De overige 30 tot 40 procent blijft handwerk. ‘We willen het rustig opbouwen’, zegt Johanneke. ‘We starten met zo'n 20 tot 25 procent werk door de robot en breiden dat geleidelijk uit. Zo kunnen we ervaring opdoen en iedereen goed meenemen in deze nieuwe manier van werken.’

Hoewel de robot veel werk zal overnemen, blijven medewerkers onmisbaar. Bepaalde bereidingen lenen zich namelijk niet voor robotisering. ‘Denk aan ad hoc-bereidingen die direct nodig zijn, of trialmedicatie’, vertelt Finny. ‘Dat blijft handwerk.’ Daarnaast zijn er verschillende handelingen rondom het gebruik van de robot, zoals het opstarten, beladen, flacons scannen, de bouillonbereiding voor kwaliteitscontrole, en het schoonmaken van de robot.

Primeur met HiX

De Klinische Farmacie in Isala is niet de eerste binnen Nederland die met de robot gaat werken. Dat is fijn, volgens Johanneke: ‘Doordat andere ziekenhuizen al ervaring hebben opgedaan, zijn veel verbeterpunten inmiddels doorgevoerd. Maar we zijn wél het eerste ziekenhuis dat de robot gaat koppelen aan HiX. Dat maakt het project extra uitdagend, maar ook bijzonder. Als de koppeling succesvol blijkt, wordt de robot ook interessant voor andere ziekenhuizen die met HiX werken.’

Om ruimte te maken voor de robot, is de afdeling deels verbouwd. Nu de robot is geplaatst, volgt een periode van testen en controles. Medio 2027 wordt de robot in gebruik genomen en kan het team proosten op de succesvolle afronding van dit omvangrijke project.

Resultaat van samenwerking

De komst van de VTGM-robot is het resultaat van een intensieve samenwerking tussen verschillende disciplines binnen en buiten Isala. Naast medewerkers van de Klinische Farmacie waren onder meer collega's van Bouw & Advies Management (BAM), Infectiepreventie, ICT en de cleanroomspecialisten van CCG betrokken bij de realisatie van het project.