‘Ik wil weten hoe iedere student denkt’

Hoewel de verrassing nog niet helemaal is gezakt, voelen beide docenten zich vooral vereerd. Niet alleen vanwege de titel, maar vooral omdat de waardering van hun studenten komt. “Ik was stikzenuwachtig voor het eerste college dat ik na MomenTum gaf, want ik dacht: nu verwachten studenten heel wat van mij. Gelukkig waren ze heel lief en kreeg ik veel felicitaties”, vertelt beste bachelordocent Hanneke Gelderblom.

Ze vond de ceremonie tijdens de jaarlijkse diploma-uitreiking heel indrukwekkend en was blij dat ze een chique outfit had aangetrokken en niet voor een casual variant was gegaan. Jom Luiten ging bij de uitreiking toch ook maar in pak, wat vrij ongebruikelijk voor hem is. Hij had echt geen idee met de titel naar huis te gaan: “Na de pitch in de voorronde dacht ik, het is mooi geweest, dit is het wel. En zeker toen ik bij de laatste drie genomineerden hoorde, verwachtte ik echt niet meer”, bekent de beste masterdocent van 2026.

Liefde voor natuurkunde

Beide docenten werken bij de faculteit Applied Physics and Science Education (APSE). Ze hebben in de dagelijkse praktijk weinig met elkaar te maken en kennen elkaar vooral uit de wandelgang. Tijdens het gesprek blijkt de liefde voor natuurkunde een verbindende factor. Naast het lesgeven zijn ze druk bezig met onderzoek. In heel andere vakgebieden, dat wel. Hun netwerk van onderzoekscollega’s blijkt hier en daar wel te overlappen. En Jom ziet bij het uitwisselen van hun ervaringen wel een link naar een mogelijke samenwerking. “Ik kijk altijd naar raakvlakken.”

Dat Hanneke met het ene been in de collegezaal staat en met het andere in de onderzoekspraktijk, is voor haar een enorme spagaat. “Het is een uitdaging om alle ballen in de lucht te houden.” Twee jaar geleden besteedde ze nog de helft van haar tijd aan lesgeven en de helft aan onderzoek, maar dat heeft ze omgezet naar zeventig-dertig. “Als ik lesgeef, wil ik het goed doen en daar meer tijd aan besteden. Vooral ervoor zorgen dat iedere student de stof begrijpt. Ik wil weten hoe dat in het hoofd van elke student werkt. Dat uitzoeken en kijken hoe ik het beste bij hun denkwijze kan aansluiten, doe ik het liefst.”

Altijd nachtwerk

Ook Jom vindt het lastig om de twee taken te combineren: “Als ik lesgeef, wordt het altijd nachtwerk. Ik kan dat niet op de automatische piloot doen en als ik een bepaald vak vaker geef, dan wijzig ik er iedere keer dingen aan.” Zijn onderwijscarrière begon achtentwintig jaar geleden bij de TU/e. Het eerste vak dat hij gaf, was ‘Technisch Fysische Beginselen’ aan studenten van de faculteit Technische Bedrijfskunde (nu IE&IS), destijds een verplicht vak.

“Dat was een uitdaging, omdat de meeste bedrijfskundestudenten niet erg geïnteresseerd waren in natuurkunde. Dus moest ik ze op een andere manier motiveren. Ik haalde mijn inspiratie voor de lesstof onder andere uit het magazine Scientific American. Zo leerde ik ze de kunst van het maken van schattingen, bijvoorbeeld door de klassieke vraag te stellen: ‘Hoeveel pianostemmers zijn er in New York?’ Maar uiteraard verzon ik ook andere ‘onmogelijke’ vragen die beter bij hun belevingswereld aansloten.”

Meer omgevingsprikkels

Studenten gemotiveerd houden, blijkt een rode draad in de carrière van beide docenten. Hanneke doceerde de afgelopen acht jaar vooral aan eerste- en tweedejaars natuurkundestudenten, maar ook aan masterstudenten. Ze ziet dat het met name voor de eerstejaars lastig is om te focussen. “Er zijn veel meer omgevingsprikkels dan in mijn eigen studententijd. Om afleiding te voorkomen, heb ik het liefst dat ze tijdens bepaalde lessen hun telefoon en laptop weglaten. Behalve een pen, een dictaat en een collegeblok hebben ze eigenlijk niets nodig.”

Het ouderwetse schoolbord gebruiken om uitleg te geven, blijkt voor hen allebei een succesformule om de studenten erbij te houden. En ook de Studio Classroom-methode zetten ze beiden in om hun lessen interactief te houden. Bij die methode krijgen studenten kort college en gaan ze daarna zelf, met hulp, meteen aan de slag met opdrachten.

Aan de bak

Naast de inhoud van de lessen spelen ook andere factoren een rol bij het succesvol doorlopen van een universitaire opleiding. Dat begint al bij de start. De overgang van de middelbare school naar de universiteit is niet voor iedere student gemakkelijk, weet Hanneke. “Als je van de middelbare school komt en daar een kei in natuurkunde was, dan is het voor sommige studenten lastig om op de universiteit aan de bak te moeten.”

Ook merkt ze dat veel studenten een drempel ervaren om vragen te stellen, uit angst om dom gevonden te worden, of vanuit de overtuiging alles alleen te moeten kunnen. “Ik zie het als mijn taak om deze drempel zoveel mogelijk weg te nemen.”

Frustraties omzetten

Uiteindelijk hoopt ze dat studenten plezier beleven aan leren en gemotiveerd raken om problemen op eigen kracht op te lossen, zonder antwoordmodel of hulp van AI. Dat lukt volgens haar - en ze spreekt uit eigen ervaring - alleen als je er tijd in investeert, regelmatig samenwerkt met anderen, hulp vraagt waar nodig en jezelf toestaat om een tijdje te worstelen met een probleem. Want dat levert nieuwe inzichten op.

Jom vult aan: “De worsteling hoort erbij: no pain, no gain. ‘s Nachts wakker liggen omdat je er niet uitkomt, is niet erg, zolang er maar een eureka-moment volgt van inzicht. En dat kan gaan over de lesstof, een probleem in het onderzoek of een uitvinding. Dat je denkt: ‘En nu begrijp ik het!’ Ik wil de studenten dat essentiële gevoel, die ervaring meegeven.”

Practicum röntgentechnologie

Aan het winnen van de titel Best Teacher is een geldbedrag van 15.000 euro gekoppeld. Dat bedrag mag worden besteed aan een onderwijsproject. Jom wil het gebruiken om een practicum rond röntgentechnologie te ontwikkelen. “Niet alleen voor onze eigen studenten, maar ook voor middelbare scholieren om kennis te maken met de technologie.” Hij polste het idee bij zijn collega’s uit de onderzoeksgroep en die waren meteen enthousiast. “Heel mooi dat we dit samen kunnen doen, anders was het er nooit van gekomen.” Een mooi doel waar hij naartoe kan werken, voordat hij over twee jaar met pensioen gaat.

Bij Hanneke komen meerdere ideeën op voor de besteding van het geldbedrag: “Ik zou graag een goede demo-opstelling willen hebben voor mijn vak Physics of transport phenomena. Nu gebruik ik daar simpele huis-, tuin- en keukenoplossingen voor, maar ik wil met dit geld graag een geavanceerdere opstelling laten bouwen, liefst door een student.” Daarnaast denkt ze aan een initiatief rond studentenwelzijn, zoals het onboarden van internationale studenten. “Ik wil graag samen met studenten en onze recent aangestelde social safety and inclusion officer kijken waar de grootste behoefte ligt. Dat zou bijvoorbeeld een workshop of training over welzijn, inclusiviteit of interculturele samenwerking kunnen zijn.”