Modele językowe zmieniają dostęp do informacji
Modele językowe zmieniają sposób wyszukiwania informacji. Wykład omawia, jak od pełnotekstowego wyszukiwania, przez semantyczne narzędzia, doszło do powszechnego użycia dużych modeli językowych umożliwiających zadawanie pytań w języku naturalnym i prowadzenie dialogu z systemem. Przedstawia również wyzwania wiarygodności i kompletności informacji oraz konieczność krytycznej weryfikacji źródeł. Uczestnicy dowiedzą się o zastosowaniach w serwisach z pełnymi tekstami, formułowaniu zapytań, generowaniu odpowiedzi i prezentacji wyników, a także o roli użytkownika w ocenie otrzymanych odpowiedzi.
17 września 2026 r. w godz. 12.00–14.00 zapraszamy do udziału w kolejnym wykładzie realizowanym w ramach projektu „Cyfrowy ekosystem nauki – komunikacja w transferze wiedzy”.
Spotkanie pt. „Od pełnotekstowego wyszukiwania do modeli językowych. Jak zmienia się odnajdywanie informacji w środowisku cyfrowym” poprowadzi dr hab. Arkadiusz Pulikowski, prof. UŚ z Instytutu Nauk o Kulturze Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.
Sposób wyszukiwania informacji w środowisku cyfrowym zmienia się wraz z rozwojem technologii. W klasycznym wyszukiwaniu pełnotekstowym użytkownik formułował zapytanie za pomocą słów kluczowych, a następnie otrzymywał listę dokumentów, które musiał samodzielnie przejrzeć i ocenić. Rozwój narzędzi semantycznych i algorytmów rankingowych stopniowo modyfikował ten model, jednak upowszechnienie dużych modeli językowych przyniosło znacznie głębszą zmianę – użytkownik może dziś formułować swoją potrzebę informacyjną w języku naturalnym i prowadzić dialog z systemem.
Podczas wykładu uczestnicy przyjrzą się wykorzystaniu modeli językowych zarówno w istniejących wcześniej serwisach udostępniających pełne teksty dokumentów, jak i w nowych narzędziach, które odpowiadają na pytania zadawane w języku naturalnym, wskazują publikacje i odsyłają do pełnych tekstów znajdujących się w rozproszonych zasobach. Na przykładach różnych rozwiązań omówione zostaną sposoby formułowania zapytań, generowania odpowiedzi oraz prezentowania wyników wyszukiwania.
Ważnym kontekstem tych przemian jest również wiarygodność i kompletność informacji uzyskiwanych za pośrednictwem nowych narzędzi. W świecie modeli językowych zadaniem użytkownika staje się nie tylko odnalezienie potrzebnej informacji, ale także analiza otrzymanej odpowiedzi i sprawdzenie, na jakich źródłach została ona oparta. Zagadnienia te będą dopełnieniem rozważań nad ewolucją sposobów wyszukiwania informacji w środowisku cyfrowym.
Do udziału w wykładzie zapraszamy szerokie grono odbiorców, w szczególności pracowników sektora kultury, bibliotekarzy i specjalistów informacji, przedstawicieli organizacji pozarządowych, studentów, uczniów, nauczycieli, seniorów oraz wszystkich zainteresowanych wyszukiwaniem informacji, nowymi technologiami i sztuczną inteligencją.
Zapraszamy również do odwiedzenia strony projektu, na której publikowane są informacje o wszystkich wykładach i materiałach edukacyjnych:
Zapraszamy również do odwiedzenia strony projektu, na której publikowane są informacje o wszystkich wykładach i materiałach edukacyjnych:
https://www.sbp.pl/cen/wyklady
O prowadzącym
Dr hab. Arkadiusz Pulikowski, prof. UŚ – pracownik badawczo-dydaktyczny w Instytucie Nauk o Kulturze na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Głównym obszarem jego zainteresowań badawczych jest problematyka wyszukiwania informacji naukowej, której poświęcił opublikowaną w 2018 roku książkę „Modelowanie procesu wyszukiwania informacji naukowej. Strategie i interakcje”. Zajmuje się również zachowaniami informacyjnymi użytkowników, badaniami użyteczności interfejsów, infometrią oraz digitalizacją zasobów informacyjnych. Jest współtwórcą bazy Arianta – Naukowe i branżowe polskie czasopisma elektroniczne.
Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki w ramach Programu Społeczna odpowiedzialność nauki II
https://www.sbp.pl/serwis-informacyjny/wszystkie/modele-jezykowe-zmieniaja-dostep-do-informacji
