Barszcz Sosnowskiego. Jak się przed nim chronić?
Barszcz Sosnowskiego je inflowazyjny obcy gatunek, który w Polsce może powodować poważne poparzenia skóry przez sok i olejki eteryczne pod wpływem światła. W tekście wyjaśniono, jak rozpoznawać roślinę, co zrobić po kontakcie (umycie wodą z mydłem, unikanie światła przez 48 godzin, zasłonięcie miejsca kontaktu) oraz gdzie zgłaszać jej występowanie (urząd gminy/miasta lub odpowiednie mapy i bazy danych). Podkreślono także, że nie należy rośliny dotykać ani usuwać samodzielnie i że szybka reakcja ogranicza skutki toksyn.
Barszcz Sosnowskiego to jeden z najniebezpieczniejszych gatunków roślin występujących w Polsce. Kontakt z nim może prowadzić do poważnych poparzeń skóry, dlatego warto wiedzieć, jak go rozpoznać, gdzie zgłaszać jego występowanie i jak postępować po kontakcie z rośliną.
Czym jest barszcz Sosnowskiego?
Barszcz Sosnowskiego (Heracleum sosnowskyi) to bardzo inwazyjny gatunek obcy pochodzący z rejonu Kaukazu. Do Polski został sprowadzony w drugiej połowie XX wieku jako roślina pastewna wykorzystywana do produkcji kiszonki dla bydła. Był także sadzony jako roślina ozdobna i miododajna. Obecnie rozprzestrzenia się samodzielnie na wielu obszarach kraju, stanowiąc zagrożenie zarówno dla ludzi, jak i rodzimej przyrody.
Roślina osiąga nawet kilka metrów wysokości, ma grube łodygi oraz duże baldachowate kwiatostany w kolorze białym. Najczęściej spotkać ją można na przydrożach, nieużytkach, terenach ruderalnych oraz w pobliżu cieków wodnych.
Dlaczego barszcz Sosnowskiego jest niebezpieczny?
Największe zagrożenie stanowi sok rośliny zawierający związki chemiczne zwane furanokumarynami. W kontakcie ze skórą i pod wpływem promieniowania słonecznego mogą one wywołać silne reakcje fototoksyczne.
Objawy pojawiają się zwykle po kilku godzinach i mogą obejmować:
- zaczerwienienie skóry,
- bolesne pęcherze przypominające oparzenia,
- trudno gojące się rany,
- przebarwienia utrzymujące się przez wiele miesięcy.
Jednak nie tylko bezpośredni kontakt z sokiem rośliny stanowi dla nas zagrożenie. Niebezpieczne są także wydzielane przez roślinę olejki eteryczne. Ich kontakt ze skórą wywołuje poważne oparzenia, które są bardzo bolesne i zostawiają na ciele blizny. W upalne dni zagrożenie wzrasta, a przebywanie w pobliżu dużych skupisk barszczu może powodować także podrażnienia dróg oddechowych, nudności, wymioty czy urazy oczu.
Co zrobić po kontakcie z barszczem Sosnowskiego?
Jeśli dojdzie do kontaktu z rośliną:
- Jak najszybciej dokładnie umyj skórę wodą z mydłem.
- Unikaj ekspozycji na światło słoneczne przez co najmniej 48 godzin.
- Zakryj miejsce kontaktu z rośliną odzieżą lub opatrunkiem.
- W przypadku wystąpienia poparzeń, pęcherzy lub silnej reakcji skórnej skontaktuj się z lekarzem.
Szybka reakcja może ograniczyć skutki działania toksyn zawartych w soku rośliny.
Gdzie zgłaszać występowanie barszczu Sosnowskiego?
W przypadku zauważenia barszczu Sosnowskiego nie należy go dotykać ani usuwać samodzielnie. Informację o stanowisku warto zgłosić do urzędu gminy lub miasta, który może podjąć działania związane z identyfikacją i zwalczaniem rośliny.
Stanowiska barszczu można również zgłaszać za pośrednictwem specjalistycznych baz i map prowadzonych przez ekspertów zajmujących się monitorowaniem występowania kaukaskich barszczy w Polsce. Dane te pomagają w ograniczaniu dalszego rozprzestrzeniania się gatunku.
Przydatne linki:
O bazach i mapach stanowisk – barszcz.edu.pl
Geoserwis GDOŚ
Wspólna odpowiedzialność za bezpieczeństwo i przyrodę
Barszcz Sosnowskiego jest nie tylko zagrożeniem dla zdrowia ludzi, ale również dla rodzimych ekosystemów. Dzięki szybkiemu zgłaszaniu nowych stanowisk i zachowaniu ostrożności podczas wypoczynku w terenie możemy skutecznie ograniczyć jego rozprzestrzenianie się i zmniejszyć ryzyko niebezpiecznych poparzeń.
O barszczu Sosnowskiego pisaliśmy w jednym z numerów Ech Leśnych.
https://www.lasy.gov.pl/pl/informacje/aktualnosci/barszcz-sosnowskiego-jak-sie-przed-nim-chronic
