Znicze pamięci w 78. rocznicę śmierci rtm. Witolda Pileckiego

25.5.2026 - | Instytut Pamięci Narodowej

W rocznicę zamordowania z wyroku komunistycznego sądu w więzieniu na warszawskim Mokotowie rtm. Witolda Pileckiego – w całym kraju zapłonęły znicze pamięci. W Krakowie o 21.30 – w godzinę śmierci bohatera odbyła się patriotyczna uroczystość pod jego popiersiem w parku Jordana. Światła zapłonęły również w innych miejscach w Małopolsce związanych z Rotmistrzem: Nielepicach, Alwerni, Oświęcimiu, Tyńcu, Nowym Wiśniczu, Bochni.

W godzinach przedpołudniowych Cecylia Radoń, zastępca dyrektora Oddziału IPN w Krakowie odwiedziła trzy miejsca, w których upamiętniono rtm. Witolda Pileckiego. Znicz zapłonął pod tablicą przy domu, w którym rotmistrz ukrył się podczas ucieczki z Auschwitz. Schronienia wtedy udzieliła mu oraz jego towarzyszom rodzina Mazurkiewiczów, których potomkowie byli obecni podczas krótkiej uroczystości. Pamięć Witolda Pileckiego uczciliśmy także wraz z bocheńskim zastępcą burmistrza Filipem Pachem oraz przy tablicy na Rynku w Bochni. W tych dwóch lokalizacjach znicze złożyły również reprezentacje 11 Małopolskiej Brygady Obrony Terytorialnej.

Następnie dyrektor Radoń złożyła znicz pod tablicą przy dworku Koryznówka w Nowym Wiśniczu (obecnie remontowanym Muzeum Pamiątek po Janie Matejce), gdzie nadal można zobaczyć stodołę, w której Witold Pilecki sypiał, ukrywając się na terenie dworku przez kilka tygodni.

Rotmistrz Witold Pilecki

25 maja 1948 r. o godz. 21.30 komuniści zabili jednego z najdzielniejszych obrońców Niepodległej. Żołnierza Armii Krajowej, organizatora ruchu oporu w niemieckim obozie koncentracyjnym KL Auschwitz, uczestnika powstania warszawskiego.

Służbę Polsce rozpoczął w czasie wojny z bolszewikami w 1920 r. Walczył podczas kampanii wrześniowej 1939 r., a następnie w strukturach Polskiego Państwa Podziemnego. W 1940 r., wykonując misję zleconą przez dowództwo ZWZ, dobrowolnie poddał się aresztowaniu i wywózce do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz, by zdobyć informacje o zbrodniach Niemców i zorganizować konspirację niepodległościową. Na skutek zagrożenia dekonspiracją podjął decyzję o ucieczce, którą udało mu się szczęśliwie przeprowadzić.

W 1944 r. walczył w powstaniu warszawskim, w zgrupowaniu Chrobry II. Od 1945 r. służył w 2. Korpusie Polskim we Włoszech, skąd – decyzją gen. Władysława Andersa – wrócił do Polski, by odtworzyć rozbite po działaniach wojennych struktury wywiadowcze, działające dla Rządu RP na Uchodźstwie. Został aresztowany w maju 1947 r., osadzony w areszcie śledczym przy ul. Rakowieckiej w Warszawie i poddany okrutnemu śledztwu. Mimo tortur do końca zachował żołnierską postawę. Pozostał wierny dewizie: Bóg, Honor, Ojczyzna.

Pokazowy proces przed komunistycznym sądem trwał dwa tygodnie. Rtm. Pilecki i jego podwładni zostali skazani za „szpiegostwo”. Orzeczono trzy kary śmierci i kilka długoletniego więzienia. Ostatecznie Tadeuszowi Płużańskiemu i Marii Szelągowskiej kary śmierci zamieniono na dożywotnie więzienie. Rtm. Pilecki został zamordowany strzałem w potylicę, wieczorem 25 maja 1948 r. Ciało złożono w nieoznaczonym miejscu na warszawskich Powązkach.

Przed II wojną światową Witold Pilecki gospodarował w rodzinnym majątku w Sukurczach. Organizował pomoc społeczną, kółka rolnicze i kursy przysposobienia wojskowego. Założył rodzinę. Rozwijał zdolności artystyczne: rysował, malował, pisał wiersze…

Do 1989 r. wszelkie informacje o dokonaniach i losie Witolda Pileckiego podlegały w PRL ścisłej cenzurze. W lipcu 2006 r. prezydent Lech Kaczyński, w uznaniu zasług Witolda Pileckiego i jego oddania sprawom ojczyzny, odznaczył go pośmiertnie Orderem Orła Białego. W 2013 r. został pośmiertnie awansowany na pułkownika.

Znicze pamięci w całym kraju


https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/242734,Znicze-pamieci-w-78-rocznice-smierci-rtm-Witolda-Pileckiego.html