W sobotę, 12 września, w Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku, miała miejsce uroczystość wręczenia dwóm wybitnym badaczom Syberii i Dalekiego Wschodu, znawcom życia i spuścizny Bronisława Piłsudskiego, srebrnych medali „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, przyznawanych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego: pośmiertnie dr. hab. Antoniemu Kuczyńskiemu, etnologowi i historykowi, profesorowi Uniwersytetu Wrocławskiego oraz prof. dr hab. Alfredowi Majewiczowi (ur. 1949), językoznawcy i orientaliście z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Wydarzenie było częścią wernisażu wystawy „Dusza pomiędzy światami. Ajnowie – rdzenni mieszkańcy północnej Japonii i etnograf Bronisław Piłsudski”, przygotowanej z okazji 160. rocznicy urodzin zesłańca politycznego i jednego z pionierów badań etnograficznych Dalekiego Wschodu. Obaj wyróżnieni przez wiele lat zajmowali się spuścizną naukową tego polskiego badacza. Gospodarzem uroczystości był dyrektor MJP, dr. Robert Andrzejczyk. Udział w niej wzięli m. in. dyrektor departamentu dziedzictwa kulturowego w MKiDN, dr Piotr Rypson (wręczający medale w imieniu Marty Cienkowskiej), podsekretarz stanu w MSZ, Artur Harazim, ambasador nadzwyczajny i pełnomocny Japonii, Akira Kono, dyrektor Muzeum Narodowego Litwy, dr Rūta Kačkute oraz przedstawicielka Fundacji Rodziny Józefa Piłsudskiego, Danuta Onyszkiewicz.
Laudację dla Profesora Kuczyńskiego wygłosiła prof. dr hab. Małgorzata Ruchniewicz z Instytutu Historycznego UWr. Podkreśliła ona nie tylko dokonania naukowe uhonorowanego, ale też jego ogromny wkład we wzbogacenie polskiej pamięci narodowej o doświadczenia syberyjskie od XVII po XX w.
Medal w imieniu rodziny zmarłego odebrała jego córka, Joanna Kuczyńska.
Zmarły w maju 2026 roku, w wieku 85 lat, prof. Antoni Kuczyński był absolwentem UWr, na którym studiował etnografię. Pracował na naszej uczelni w latach 60. XX wieku i ponownie w latach 1989-2010 (w Pracowni Dokumentacji Naukowej Instytutu Nauk Politycznych UWr, a następnie w Katedrze/Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej UWr). Był także związany z Zakładem Polskiego Atlasu Etnograficznego PAN oraz tzw. Komisją Syberyjską PAN. Przez wiele lat aktywnie działał we władzach Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Całą swoją działalność naukową i popularyzacyjną poświęcił badaniom losów Polaków na Wschodzie (obszary zauralskie Rosji, Azja Środkowa, Kaukaz) oraz dziejom rdzennej ludności Syberii. Po 1989 r., gdy zniknęły bariery polityczne w polskiej nauce, położył również ogromne zasługi dla poznania doświadczeń Polaków i obywateli polskich deportowanych w głąb ZSRR w latach 30.-50. XX wieku. W 1992 r. zainicjował działalność Ośrodka Badań Wschodnich UWr. Był pomysłodawcą i wieloletnim redaktorem naczelnym periodyku naukowego „Wrocławskie Studia Wschodnie” oraz czasopisma popularnonaukowego „Zesłaniec”. Był autorem m. in. kilkukrotnie wznawianej książki pt. Syberia. Czterysta lat polskiej diaspory. Przez wiele lat prowadził serię wydawniczą PTL Biblioteka Zesłańca, w której drukowano wspomnienia i relacje z XIX i XX wieku, był autorem opracowań naukowych (biografie badaczy, monografie). Więcej o tych publikacjach na stronie.
Niezwykłym osiągnięciem stało się stworzenie liczącego prawie tysiąc jednostek zespołu „Kolekcja sybiracka”, w zbiorach Archiwum Naukowego PTL we Wrocławiu, od 2024 r. w Bibliotece Narodowej w Warszawie. Jego podstawą było pokłosie pionierskiego konkursu pamiętnikarskiego, przeprowadzonego w latach 1988-1991, którego głównym inicjatorem był profesor. Więcej o kolekcji na stronie.
W 1989 r. przyczynił się do reaktywacji Związku Sybiraków, zrzeszającego ofiary radzieckich prześladowań. Inicjował i wspierał wiele działań upamiętniających polskich zesłańców i wspierających polską diasporę za naszą wschodnią granicą. Za swą działalność otrzymał Krzyż Kawalerski „Polonia Restituta” oraz honorową Odznakę Sybiraka.
https://uwr.edu.pl/medal-gloria-artis-dla-profesora-antoniego-kuczynskiego