De nieuwe Gezinsbarometer van de Gezinsbond toont dat versnipperde dienstverlening de toegang tot rechten bemoeilijkt.
Volgens de Gezinsbarometer slaagt de overheid er onvoldoende in om gezinnen helder te informeren over hun rechten en administratieve verplichtingen. Voor twee op de drie gezinnen is het moeilijk om betrouwbare informatie te vinden. De helft van de gezinnen voelen zich ook onzeker door de overvloed aan, vaak versnipperde, informatie. De Gezinsbond pleit voor de ontwikkeling van één centraal Gezinsplatform.
In de nieuwste Gezinsbarometer gaat de Gezinsbond na hoe ouders in Vlaanderen met inwonende kinderen tussen 0 en 18 jaar op zoek gaan naar belangrijke en betrouwbare informatie. Voor informatie over sociale, financiële en juridische zaken gaan gezinnen meestal zelf op zoek en bijna één op twee gezinnen raadpleegt regelmatig zoekmachines of AI-tools. Slecht ééns op tien doet geregeld beroep op professionele of non-profit dienstverleners. Maar de zoektocht levert niet altijd de gewenste resultaten: twee op drie geven aan moeite te hebben om betrouwbare informatie te vinden.
De problemen concentreren zich net waar de nood het hoogst is:
“Estland bijvoorbeeld doet dit helemaal anders en werkt vanuit de vragen die de burgers/gezinnen zich stellen, en niet de namen, termen of vragen die de overheid gebruikt en die gezinnen misschien niet kennen. Voorbeelden: “Ik krijg een kind” en “Mijn kind gaat naar school”. Achter elke vraag of levensgebeurtenis zit een stappenplan en documenten die al ingevuld zijn zodat je met één klik de ondersteuning krijgt waar je recht op hebt. Daar kunnen we een voorbeeld aan nemen”, zegt Katrien Beeusaert, algemeen directeur van de Gezinsbond.
Die versnippering heeft een grote impact op gezinnen. Zo vertelde mama Mona:
“Je kindje wordt geboren met een beperking, zonder dat je dat voordien verwacht. Dat is al een heel rouwproces. Maar het is niet mijn dochter die het moeilijk maakt, wel alle administratieve rompslomp die erbij komt kijken. Zo probeerden we bijvoorbeeld een parkeerkaart aan te vragen. We belden hiervoor enkele keren met de mutualiteit, maar daar konden ze ons niet helpen. Ook via andere wegen lukte het ons eerst niet. Na heel veel frustrerende telefoons en mails lukte het ons uiteindelijk wel via My Handicap. Die parkeerkaart, waar we één jaar mee zijn bezig geweest, is nu twee jaar geldig.”
Om die structurele versnippering te doorbreken, stelt de Gezinsbond een centraal Gezinsplatform voor. De gezinsorganisatie haalt Estland aan als voorbeeld waar er één centrale online plek is waar gezinnen alle nodige informatie overzichtelijk terugvinden en aanvragen kunnen doen.
Een Gezinsplatform moet gezinnen toelaten om:
Het portaal zou bestaande platformen samenbrengen, zonder ze daarom allemaal te vervangen, en werken via een veilige éénmalige login. “We begrijpen dat dit een heel ambitieuze droom is, zeker omdat een echt centraal Gezinsplatform het niveau van de bevoegdheden overschrijdt en ook externe actoren koppelt. Toch leren buitenlandse voorbeelden zoals Estland ons dat het niet onmogelijk is”, zegt Beeusaert. Zo’n Gezinsplatform neemt uiteraard niet de nood aan fysieke dienstverlening weg. Voor 27% van de gezinnen is fysieke toegankelijkheid belangrijk.
“Rechten bestaan alleen als mensen ze ook effectief kunnen opnemen. Vandaag is dat voor te veel gezinnen nog een zoektocht. Het kan niet de bedoeling zijn om het de gezinnen die al moeite hebben om alles bol te werken nog meer te belasten”, besluit Beeusaert.
Over het onderzoek
De Gezinsbarometer wordt uitgevoerd door onderzoeksbureau Indiville en is gebaseerd op een representatieve kwartaalbevraging bij meer dan 1.000 Vlaamse gezinnen met inwonend(e) kind(eren) tussen 0 en 18 jaar. De resultaten zijn gewogen naar geslacht, leeftijd en opleidingsniveau. Alle interviews werden online afgenomen via een gesloten toevalssteekproef uit het Bpact Panel, waarbij enkel personen met een persoonlijke code geldig konden deelnemen aan het onderzoek.