Ben je zwanger, dan kun je in Nederland tussen 10 en 20 weken zwangerschap onderzoek laten doen naar chromosomale en lichamelijke aandoeningen. Het toezicht op de kwaliteit van die screening is via de wet geregeld en wordt uitgevoerd door regionale stichtingen. De Stichting Prenatale screening regio Nijmegen (SPN) is sinds dit voorjaar gevestigd op het Science Park, het bedrijvenpark op de campus van de Radboud Universiteit.
Een onderneming is SPN weliswaar niet, kennisintensief is ze zeker. Dus past de stichting prima op het Science Park, waar ze sinds dit voorjaar ruimte huurt in het Mercator I-gebouw.
SPN is de vergunninghouder voor prenatale screening vanuit de Wet op het bevolkingsonderzoek (Wbo). Tijdens de zwangerschap zijn er verschillende vormen van prenatale screening mogelijk, zoals de NIPT (Niet-Invasieve Prenatale Test) en de 13- en 20-wekenecho. Daar hoort ook counseling bij, een gesprek dat zwangeren en hun partners kunnen krijgen, zodat ze weloverwogen kunnen kiezen of ze prenatale screening willen. SPN coördineert de prenatale screening en counseling voor de regio Nijmegen en ziet toe op de kwaliteit daarvan. Overigens loopt de regio Nijmegen van Enschede tot Tilburg: er zijn zeven van dit soort regionale centra in Nederland, rondom elk universitair medisch centrum.
Annette Stolwijk, directeur-bestuurder van SPN, legt uit hoe die kwaliteitsborging in de praktijk gaat. ‘Wij hebben contracten met uitvoerders in de hele regio: verloskundepraktijken, echocentra en ziekenhuizen. De zwangere meldt zich meestal bij de verloskundige, soms bij het ziekenhuis, en krijgt daar de vraag of ze meer wil weten over prenatale screening. Is het antwoord ja, dan krijgt ze bij een van de 110 praktijken voor counseling in de regio een uitgebreid gesprek over wat het inhoudt en begeleiding bij de keuze. Daarbij komt ook aan de orde dat de uitkomst van screening ingrijpend kan zijn. Je kunt te horen krijgen dat je kind een aandoening heeft – wil je dat weten? Onze rol in dit verhaal is dat wij erop toezien dat zo’n gesprek alleen wordt gevoerd door zorgverleners die aan bepaalde kwaliteitseisen voldoen. Je moet ervoor opgeleid zijn en relevante bijscholing volgen, zodat je helemaal op de hoogte bent van wat er kan en mag.’
Ook voor de uitvoering van de NIPT en de 13- en 20-wekenecho’s gelden eisen aan wie bloed mag afnemen en analyseren of echo’s mag uitvoeren. Dat toezicht gebeurt vooraf, door alleen contracten af te sluiten met uitvoerders die aan alle eisen voldoen en daarna via onder meer audits. ‘Nemen we even als voorbeeld de echo’s, dan gaan we van tijd tot tijd langs bij de 45 echocentra in de regio, om te kijken of ze voldoen aan de landelijke regels. Ook zijn er afspraken over hoeveel verrichtingen echoscopisten moeten doen om voldoende ervaring te behouden. En we vragen beelden op om de kwaliteit daarvan te beoordelen.’
Er zit kortom behoorlijk wat organisatie op de kwaliteitsborging van de prenatale screening, bevestigt Stolwijk. ‘Maar daardoor hebben we wel een heel mooi aanbod aan alle zwangeren in heel Nederland.’
Dit voorjaar verhuisde SPN van een plek binnen Radboudumc naar het bedrijfsverzamelgebouw Mercator I op de campus van de Radboud Universiteit. Een prima plek, die hen in staat stelt om nauw contact te houden met de prenatale diagnostiek van Radboudumc – een afdeling waarmee ze veel samenwerken. Tegelijkertijd onderstreept de verhuizing de zelfstandige status van SPN.
Met andere bedrijven op het Science Park of met andere afdelingen van de Radboud Universiteit is er nog niet zo veel contact. ‘We zijn wel zijdelings betrokken bij projecten die gaan over het beoordelen van echo’s met AI. Zulk onderzoek wordt ook gedaan met andere medische beelden; AI lijkt een helpende rol in te kunnen spelen om die sneller en beter te kunnen beoordelen Deskundigheid op dat gebied is hier goed vertegenwoordigd, misschien leidt dat nog tot meer uitwisseling van kennis.’