Żółw błotny – leśny relikt pod ochroną 23.5.2026 | Generalna Dyrekcja Lasów Państwowych Żółw błotny to jedyny rodzimy przedstawiciel tych zwierząt w Polsce. 23 maja obchodzimy Światowy Dzień Żółwia. To dobra okazja, by przybliżyć naszego rodzimego żółwia oraz działania leśników, którzy chronią jego ostoje i lęgowiska. Żółw błotny (Emys orbicularis) jest jedynym gatunkiem żółwia naturalnie występującym w Polsce. To skryty mieszkaniec bagien, starorzeczy, mokradeł i spokojnych zbiorników wodnych. Ma ciemny pancerz z drobnymi, żółtawymi plamkami, świetnie pływa i nurkuje, a zimę spędza zagrzebany w mule na dnie zbiornika. Od 1935 r. jest objęty ścisłą ochroną gatunkową, a w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt widnieje jako gatunek zagrożony wyginięciem. Światowy Dzień Żółwia – skąd wzięło się święto Światowy Dzień Żółwia obchodzony jest co roku 23 maja. Święto zapoczątkowała w 2000 r. organizacja American Tortoise Rescue, by zwracać uwagę na ochronę żółwi, żółwi lądowych i ich zanikających siedlisk. W Polsce obchody tego dnia zyskały popularność przede wszystkim dzięki działalności ogrodów zoologicznych, organizacji przyrodniczych, parków narodowych i Lasów Państwowych, które od wielu lat prowadzą akcje edukacyjne poświęcone ochronie żółwia błotnego. Z okazji święta organizowane są warsztaty, spotkania edukacyjne, monitoring stanowisk oraz akcje informacyjne przypominające, że ochrona mokradeł i niewypuszczanie do środowiska żółwi hodowlanych mają ogromne znaczenie dla przetrwania tego gatunku. Jak leśnicy chronią żółwia błotnego Największe populacje żółwia błotnego w Polsce związane są z mokradłami i terenami wodno-błotnymi. Na Lubelszczyźnie, m.in. w rejonie Poleskiego Parku Narodowego, Lasów Sobiborskich i Chełma, RDLP w Lublinie prowadzi działania ochronne, a na jej terenie wyznaczono 21 stref ochronnych dla tego gatunku. Ważne ostoje znajdują się m.in. w nadleśnictwach Sobibór i Chełm. W Nadleśnictwie Kozienice żyje druga co do wielkości (po Polesiu Lubelskim) populacja żółwia błotnego o zwartym zasięgu w Polsce. W Nadleśnictwie Zwoleń, w rezerwacie Borowiec, chronione są mokradła ważne dla tego gatunku. W Nadleśnictwie Siewierz przygotowano specjalne stanowisko wodno-lądowe dla wypuszczonych żółwi, zabezpieczone przed oddalaniem się zwierząt i przystosowane do obserwacji edukacyjnych. W Wielkopolsce rezerwat Czarne Doły, w większości położony na terenie Nadleśnictwa Karczma Borowa, chroni stanowisko żółwia błotnego. Leśnicy i naukowcy monitorują tam populację, zabezpieczają miejsca rozrodu, wykupują grunty pod lęgowisko i prowadzą działania małej retencji, by utrzymać odpowiedni poziom wody. Na Mazurach, w rezerwacie Bagno Nadrowskie w Nadleśnictwie Olsztynek, leśnicy wraz z przyrodnikami chronią miejsca składania jaj, stabilizują poziom wody na bagnach, tworzą oczka wodne ułatwiające żółwiom przemieszczanie się i prowadzą edukację mieszkańców. W województwie łódzkim trwa regionalny program przywracania żółwia błotnego. RDLP w Łodzi, Miejski Ogród Zoologiczny w Łodzi, Uniwersytet Łódzki, RDOŚ w Łodzi i Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Łódzkiego prowadzą hodowlę młodych osobników w warunkach zbliżonych do naturalnych; pierwsze reintrodukcje zaplanowano na 2027 r.   Największe zagrożenia dla żółwia błotnego Mimo tak wielu działań, w które zaangażowani są leśnicy i wiele podmiotów, to żółwie wciąż są nielicznie występującym w Polsce gatunkiem. Zagrażają im osuszanie mokradeł, zanieczyszczenie wód, zarastanie nasłonecznionych lęgowisk, presja drapieżników, płoszenie samic w czasie składania jaj i śmiertelność na drogach podczas migracji. Leśnicy apelują, by wiosną i wczesnym latem szczególnie uważać na drogach przebiegających w pobliżu mokradeł. O gatunkach obcych, w tym o żółwiach, stanowiących zagrożenie dla naszej rodzimej fauny przeczytasz w Echach Leśnych w artykule „Obcy są wśród nas”.   Żółw błotny a żółw czerwonolicy – jak je odróżnić Żółw błotny (Emys orbicularis) Żółw ozdobny / czerwonolicy (Trachemys scripta)   Jedyny rodzimy gatunek żółwia w Polsce   Gatunek obcy, pochodzący z Ameryki Północnej   Objęty ścisłą ochroną gatunkową   Gatunek inwazyjny, nie powinien trafiać do środowiska   Ciemny pancerz z drobnymi żółtymi kropkami   Zielonkawy pancerz, charakterystyczne czerwone lub żółte plamy za oczami   Żyje naturalnie w mokradłach, starorzeczach i spokojnych zbiornikach wodnych   Najczęściej pochodzi z hodowli lub domowych akwariów   Jest płochliwy i bardzo skryty   Łatwo przyzwyczaja się do obecności ludzi   Dorasta zwykle do ok. 20 cm długości pancerza   Może osiągać ponad 30 cm długości pancerza   Zimuje zagrzebany w mule na dnie zbiorników   W łagodniejsze zimy potrafi przetrwać także w polskich warunkach   Odgrywa ważną rolę w naturalnych ekosystemach wodno-błotnych   Może wypierać rodzime gatunki i przenosić choroby   Liczebność w Polsce jest niewielka i wymaga ochrony   Rozprzestrzenia się głównie wskutek wypuszczania przez ludzi   Nie wolno go odławiać ani niepokoić   Nie wolno wypuszczać go do środowiska naturalnego     Pamiętaj! Żółw ozdobny jest gatunkiem obcym i inwazyjnym. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska wskazuje, że w wyniku porzucania w środowisku jest obserwowany niemal w całym kraju. Nie wypuszczaj żółwia z hodowli do przyrody Wypuszczanie żółwi hodowlanych do stawów, jezior czy rzek jest zakazane i szkodliwe. Gatunki obce mogą konkurować z żółwiem błotnym o pokarm, miejsca wygrzewania i lęgowiska, przenosić patogeny oraz zaburzać lokalne ekosystemy. GDOŚ przypomina, że w stosunku do gatunków obcych obowiązuje zakaz wprowadzania ich do środowiska. https://www.lasy.gov.pl/pl/informacje/aktualnosci/zolw-blotny-2013-lesny-relikt-pod-ochrona