Żubry, lasy i telemetria. Nowa publikacja z udziałem INoMiŚ w „Nature Ecology & Evolution”
W prestiżowym czasopiśmie „Nature Ecology & Evolution” (IF: 17,1) ukazał się artykuł poświęcony roli zaburzeń leśnych w kształtowaniu siedlisk dużych ssaków roślinożernych w Europie – „Increasing forest disturbance enhances habitat suitability for Europe’s large herbivores”.
Międzynarodowy zespół badawczy przeanalizował dane telemetryczne 3069 osobników czterech gatunków: żubra europejskiego, łosia euroazjatyckiego, jelenia szlachetnego i sarny europejskiej. Informacje z obroży GPS zestawiono z wieloletnimi danymi satelitarnymi, aby sprawdzić, jak zwierzęta reagują na zmiany zachodzące w lasach.
Wyniki badań wskazują, że duże ssaki roślinożerne mogą wykorzystywać niektóre obszary leśne po zaburzeniach, szczególnie tam, gdzie powstają niewielkie luki i odnowienia, gdzie pojawia się młoda roślinność. Wniosek ten nie jest argumentem za intensyfikacją wycinek, lecz pokazuje, jak ważna dla zwierząt jest zróżnicowana, mozaikowa struktura siedlisk oraz prowadzenie ochrony przyrody i gospodarki leśnej w oparciu o rzetelne dane terenowe, telemetryczne i satelitarne.
W publikacji wykorzystano dane pochodzące od żubrów z reintrodukowanych w północno-zachodniej Polsce. Ich pozyskanie i interpretacja są związane ze współpracą Uniwersytetu Szczecińskiego i Zachodniopomorskiego Towarzystwa Przyrodniczego, realizującego projekt restytucji gatunku w regionie. Współautorem artykułu jest dr inż. Jakub Skorupski, zaangażowany w badania i działania ochronne dotyczące żubra w regionie. Udział Instytutu Nauk o Morzu i Środowisku (INoMiŚ) w tego typu pracach wpisuje się w szerszy nurt badań nad funkcjonowaniem ekosystemów, ochroną różnorodności biologicznej oraz wykorzystaniem nowoczesnych metod monitoringu przyrodniczego.
Szczególne znaczenie w tych działaniach ma telemetria GPS. Obroże telemetryczne pozwalają śledzić przemieszczanie się żubrów, rozpoznawać ich preferencje siedliskowe, oceniać reakcje na zmiany w krajobrazie oraz lepiej planować działania służące ochronie gatunku. Dostarczają także danych potrzebnych do ograniczania potencjalnych konfliktów z gospodarką leśną i rolnictwem. Dzięki temu ochrona żubra może opierać się nie tylko na obserwacjach terenowych, lecz także na precyzyjnej wiedzy o sposobie wykorzystywania przestrzeni przez zwierzęta.
Artykuł jest pokłosiem projektu Interreg ReCo – „Restoring Degraded Ecosystems along the Green Belt to Improve and Enhance Biodiversity and Ecological Connectivity”, w którym Uniwersytet Szczeciński uczestniczył jako partner stowarzyszony. Dzięki projektowi 10 żubrów zostało wyposażonych w obroże telemetryczne, co wzmocniło monitoring reintrodukowanych stad w północno-zachodniej Polsce i umożliwiło wykorzystanie zebranych danych w badaniach o skali europejskiej.
Opracował dr inż. Jakub Skorupski z Instytutu Nauk o Morzu i Środowisku US.
Fot. A. Kozłowska