23 sierpnia 2026 r. w Sanktuarium Miłosierdzia Bożego w Keysborough (Melbourne) oraz w Sanktuarium Królowej Polski w Marayong (Sydney) odbyły się prezentacje wystawy Instytutu Pamięci Narodowej „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności” oraz pokaz filmu „Szlak Nadziei. Bitwa o Monte Cassino”, odcinek V – „Zwycięstwo”, w reżyserii Tomasza Łysiaka.
Wystawę w Marayong otworzył prezes Stowarzyszenia Nasza Polonia Adam Gajkowski, który przybliżył zgromadzonym genezę projektu „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności” oraz jego znaczenie dla zachowania pamięci o wojennych losach Polaków. Następnie odczytał list skierowany do Stowarzyszenia Nasza Polonia przez dr. hab. Karola Polejowskiego, zastępcę prezesa IPN. Podczas uroczystości przybliżono postać śp. ppor. Józefa Kowalczyka, żołnierza 12 Pułku Ułanów Podolskich, uczestnika walk o Monte Cassino, który przez wiele lat mieszkał w Sydney, a w minionym tygodniu odszedł na wieczną wartę.
Wydarzenie w Keysborough było okazją do wspólnego przypomnienia historii Polaków, których wojenne losy zawiodły tysiące kilometrów od Ojczyzny, a także do ukazania, w jaki sposób ich dziedzictwo przetrwało i jest pielęgnowane przez kolejne pokolenia polskiej społeczności w Australii.
W wydarzeniu uczestniczyli m.in. Konsul Honorowy Rzeczypospolitej Polskiej w Melbourne Andrew Soszyński, przedstawiciel Stowarzyszenia Polskich Kombatantów Bogdan Płatek, a także licznie zgromadzeni wierni Sanktuarium Miłosierdzia Bożego.
Australijska odsłona „Szlaków Nadziei” ma znaczenie szczególne. Historia Polaków walczących podczas II wojny światowej wielokrotnie splatała się bowiem z historią Australii – od wspólnej walki w Afryce Północnej, poprzez wojenne losy polskich uchodźców i sierot, aż po powojenną emigrację tysięcy żołnierzy i ich rodzin.
W liście skierowanym do uczestników uroczystości dr hab. Karol Polejowski podkreślił, że wystawy historyczne takie jak „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności” służą kształtowaniu pamięci i tożsamości, a obecność Polonii na podobnych wydarzeniach jest żywym świadectwem pamięci. Podziękował również Stowarzyszeniu Nasza Polonia za zorganizowanie prezentacji w obu sanktuariach oraz za pielęgnowanie pamięci o Polsce i jej historii wśród australijskiej Polonii.
Otwarcie wystawy w Marayong i Keysborough stało się więc czymś więcej niż prezentacją historycznej ekspozycji. Było spotkaniem z historią ludzi, których wojenne drogi prowadziły przez Syberię, Bliski Wschód, Afrykę, Włochy i inne kraje świata, a wielu z nich ostatecznie związało swoje życie z Australią. Dziś obowiązek zachowania ich historii przejmują kolejne pokolenia.
Wystawa w Marayong będzie otwarta do 20 września. Natomiast w Melbourne została przeniesiona do Polcare gdzie będzie dostępna od 31 sierpnia.
Organizatorem wydarzeń było Stowarzyszenie Nasza Polonia, a wystawy przygotowało Biuro Współpracy Międzynarodowej IPN.
* * *
„Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności” to międzynarodowy projekt Instytutu Pamięci Narodowej poświęcony losom Polaków podczas II wojny światowej – żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych, zesłańców, uchodźców i ludności cywilnej, których wojna rzuciła daleko od Ojczyzny. Szczególne miejsce zajmuje w nim historia Armii gen. Władysława Andersa, której żołnierze przemierzyli tysiące kilometrów, walcząc o wolność Polski i innych narodów.
Projekt został zainaugurowany 18 marca 2022 r. na Zamku Królewskim w Warszawie przez ówczesnego prezesa IPN dr. Karola Nawrockiego. „Szlaki Nadziei” opowiadają o polskiej walce, wojennej tułaczce i niezłomnej nadziei na odzyskanie wolnej Ojczyzny. Dzięki międzynarodowemu charakterowi projektu historia ta dociera do kolejnych społeczności polskich i lokalnych na całym świecie.
Prezentacja wystawy w Australii ma szczególny wymiar. Jednym z ważnych wątków australijskiej części opowieści jest historia MS „Batory” – polskiego transatlantyku, który podczas II wojny światowej służył m.in. do transportu żołnierzy, uchodźców i osób ewakuowanych, stając się jednym z symboli wojennych losów Polaków rozproszonych po świecie.
Wystawa przypomina także o powojennych losach Polaków, którzy znaleźli w Australii swoją nową Ojczyznę. Wśród nich byli żołnierze Polskich Sił Zbrojnych, cywile oraz uczestnicy Powstania Warszawskiego. Kolejne pokolenia zbudowały w Australii silną i aktywną Polonię, która do dziś pielęgnuje pamięć o historii swoich rodzin, o polskiej walce o niepodległość oraz o więzi z krajem przodków.
Obecność projektu „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności” w Australii ma również wymiar symboliczny. Dzięki wydarzeniom organizowanym na tym kontynencie projekt IPN dotarł już na sześć kontynentów, stając się światową opowieścią o doświadczeniu Polaków podczas II wojny światowej, ich drodze do wolności oraz sile pamięci przekazywanej kolejnym pokoleniom.